ประกันสังคมสามารถแบ่งได้ตามมาตรามีทั้งหมด 3 แบบ คือ ตามมาตรา 33 หรือภาคบังคับ โดยผู้ใช้สิทธิจะเป็น ลูกจ้างประจำ พนักงานเอกชน

         อีกรูปแบบหนึ่งคือตามมาตรา 36 หรือภาคสมัครใจ ในมาตรานี้ จะอนุญาตให้ผู้ที่เคยเป็นพนักงานประจำ แต่ลาออกมาแล้วยังใช้สิทธิประกันสังคมได้อยู่ แต่ต้องจ่ายเงินสมทบมาแล้ว มากกว่า 12 เดือน และต้องลาออกไม่เกิน 6 เดือน ถึงจะสามารถสมัครภาคสมัครใจได้

         ในแบบสุดท้าย หรือมาตรา 40 ส่วนนี้จะเป็นภาคสมัครใจของบรรดา ฟรีแลนซ์ และแรงงานนอกระบบต่างๆ ที่อยากจะใช้สิทธิด้านประกันสังคม โดยสิทธิจะแบ่งเป็น 3 รูปแบบ

  • เมื่อจ่ายเดือนละ 70 บาท จะได้สิทธิคุ้มครองในเรื่องการเจ็บป่วย, ทุพพลภาพ, หรือเสียชีวิต
  • เมื่อจ่ายเดือนละ 100 บาท จะได้สิทธิคุ้มครองในเรื่องการเจ็บป่วย, ทุพพลภาพ, เสียชีวิต, และเงินชราภาพ
  • เมื่อจ่ายเดือนละ 300 บาท จะได้สิทธิคุ้มครองในเรื่องการเจ็บป่วย, ทุพพลภาพ, เสียชีวิต, เงินชราภาพ, และเงินสงเคราะห์บุตร